Mantelzorg en rouw: verdriet vóór het afscheid

Vandaag is het de Dag van de Mantelzorger. Een dag om stil te staan bij iedereen die voor een dierbare zorgt. Vaak zonder erbij na te denken, omdat je er nu eenmaal bent voor iemand van wie je houdt.

Mantelzorg kent vele vormen en gezichten. Of je nu zorgt voor iemand met een chronische ziekte, dementie, een lichamelijke beperking of iemand die in de laatste levensfase zit: iedere situatie is anders. Maar wat al die vormen van mantelzorg gemeen hebben, is dat ze veel van je kunnen vragen.

Je wilt helpen waar je kunt, er zijn op moeilijke momenten en de ander zoveel mogelijk rust en vertrouwen geven. Maar ondertussen ben je zelf misschien ook moe, verdrietig of bang voor wat komen gaat.

In dit blog sta ik stil bij de zorg voor iemand van wie je weet dat diegene zal overlijden. Want hoe moeilijk is het om voor iemand te zorgen, terwijl je weet dat je diegene uiteindelijk moet loslaten?

Rouwen terwijl iemand er nog is

Wanneer iemand in de laatste levensfase komt, begint het afscheid soms al voordat diegene overlijdt. Dit noemen we anticiperende rouw, ook wel rouw bij leven.

Misschien herken je het wel. Je wordt ineens verdrietig om kleine dingen die niet meer kunnen. Je mist hoe iemand vroeger was, terwijl diegene nog gewoon naast je zit. Je voelt je machteloos omdat je niets aan de situatie kunt veranderen. Of je merkt dat je sneller geïrriteerd bent, minder geduld hebt of je schuldig voelt omdat je soms verlangt naar een moment voor jezelf. Soms betrap je jezelf zelfs op gedachten over hoe het straks zal zijn als je dierbare er niet meer is. En misschien schrik je daarvan.

Het zijn gevoelens die naast elkaar kunnen bestaan. Liefde, verdriet, angst, boosheid en soms zelfs opluchting. Dat maakt deze periode zo ingewikkeld. Je bent nog volop aan het zorgen, terwijl je ergens ook al afscheid aan het nemen bent.

Durf te praten over wat komen gaat

Praten over de dood is niet makkelijk. Misschien ben je bang om je dierbare verdriet te doen, of voelt het alsof je de hoop opgeeft. Toch kunnen juist die gesprekken veel rust geven. Niet alleen voor later, maar ook voor de tijd die jullie nu nog samen hebben.

Je kunt bijvoorbeeld voorzichtig vragen:

• Wat zou je nog heel graag willen doen?

• Zijn er dingen waar je bang voor bent of waar je over piekert?

• Wat vind je belangrijk als het straks minder goed met je gaat?

• Heb je weleens nagedacht over hoe je jouw afscheid vorm zou willen geven?

• Zijn er wensen die je graag wilt vastleggen, zodat wij later weten wat belangrijk voor je is?

Je hoeft niet alles in één keer te bespreken. Soms ontstaat zo'n gesprek heel vanzelfsprekend. En soms wil iemand er nog helemaal niet over praten. Ook dat is goed.

Zorg niet alleen goed voor degene van wie je houdt, maar ook een beetje voor jezelf

Als mantelzorger ben je vaak zo druk met zorgen voor de ander, dat je nauwelijks stilstaat bij wat deze periode met jezelf doet. Maar ook jouw verdriet, onzekerheid en vermoeidheid mogen er zijn. Je hoeft niet altijd sterk te zijn.

Zorg je voor een ander en merk je dat je zelf soms behoefte hebt aan een luisterend oor, praktische informatie of contact met mensen die begrijpen wat je doormaakt? Weet dan dat je er niet alleen voor staat.

Er zijn verschillende organisaties die je kunnen ondersteunen. Zo is Mantelzorgelijk een onafhankelijk platform voor en door mantelzorgers, waar je terechtkunt voor herkenning, ervaringen en informatie.

Woon je in de gemeente Sittard-Geleen of Beek? Dan kun je ook terecht bij Knooppunt Informele Zorg voor ondersteuning en advies dichtbij huis.

Want als je zoveel liefde en aandacht aan een ander geeft, verdien je het ook om die zelf te ontvangen. Je hoeft niet alles alleen te dragen.